Astelehenera energiaz iristea edo zerbait gaizki ateratzen denean azkar errekuperatzea ez da berezko ezaugarria: entrenatu daitekeen trebetasuna da, eta horrek eragin zuzena du osasun mentalean.
Osasun mentalaren arazoa enpresetan
La Fundación-ren Prebentzio Zerbitzu Mankomunatuaren datuen arabera (Arabako 160 enpresa baino gehiago artatzen ditu), ia hiru langiletik batek bere jarduera profesionalarekin lotutako antsietate- edo estres-gertakarien berri ematen du.
Ez dago estresa edo antsietatea eragiten duen eragile bakarra. Lanpostuaren baldintza objektiboek garrantzia badute ere, langileak bere egoerari buruz duen pertzepzioak — erronkak, presioak edo aldaketak nola interpretatzen dituen — haren erantzun emozionala baldintzatzen du, eta eragin zuzena du haren osasun mentalean. Lan-karga bera duten bi pertsonak modu erabat desberdinean bizi dezakete, eta alde hori ez da kasualitatea: trebezia entrenagarria da, neurri handi batean.
Zer den (eta zer ez den) jarrera positiboa lanean
La Fundación-ren Prebentzio Zerbitzu Mankomunatuaren datuen arabera (Arabako 160 enpresa baino gehiago artatzen ditu), imajinario kolektiboak “jarrera positiboa” lotzen die Instagramen esaldiei eta irribarre behartuei. Lan-psikologiak oso modu desberdinean definitzen du: osasuna higatu gabe zailtasunak kudeatzeko gaitasuna, erregulazio emozionala edo perspektiba-aldaketa bezalako baliabideetan oinarrituta.
Jarrera entrenatzeak berekin dakar kontrolpean dagoena eta ez dagoena bereizten ikastea, egoera emozionalak ezagutzea horietatik jardun aurretik, eta taldearen barruan benetako laguntzak eraikitzea. Trebetasun zehatz eta ikasgarriak dira, ez nortasun-ezaugarri finkoak, zeinekin jaiotzen den edo ez.
Inguruak ere pisua du, eta pisu handia. Lanak langile baten egunaren ia herena hartzen du, beraz, autonomia mailak, jasotako aitorpenak edo taldeko harremanen kalitateak zuzenean baldintzatzen dute ongizate emozionala. Lankideen arteko komunikazioa eta laguntza bultzatzen duten inguruneek kide horien osasun mentala babesten dute; ez egoteak, ordea, pixkanaka higatzen du.
Egunerokoan entrenatzeko gakoak
Duela urte batzuetatik hona, Arabako enpresa batzuek PsicoLan dute, Fundazioaren osasun emozionaleko zerbitzua, langileei terapia psikologikoa eskaintzeko pentsatua, arreta arin, pertsonal eta konfidentzialarekin. Laguntza profesional horrekin batera, ohitura jakin batzuk daude, eta edozein pertsona has daiteke ohitura horiek praktikatzen.
- Erreakzionatu aurretik ezagutzea. Egoera zail bati erantzun aurretik, garrantzitsua da atzean dagoen emozioa identifikatzea. Izendatzean — frustrazioa, estuasuna edo segurtasunik eza bada, adibidez —, intentsitatea murrizten da, eta nola jokatu aukeratzeko nolabaiteko gaitasuna berreskuratzen da, pilotu automatikoan erreakzionatu beharrean.
- Kontrolatzen dena eta kontrolatzen ez dena bereiztea. Energia mental asko gastatzen da eragin ezin zaien kezketan. Ahalegina gure esku dagoen horretan bakarrik bideratzeak higadura murrizten du eta kontrol-sentsazioa areagotzen du, baita testuinguru orokorrak zalantzazkoa izaten jarraitzen duenean ere.
- Barne-narratiba zaintzea. Akats baten aurreko barne-elkarrizketak dirudien baino garrantzi handiagoa du. Oso bestelakoa da pentsatzea “desastre hutsa naiz” eta “proiektu honetan akats bat egin nuen”. Bi esaldiek gertaera bera deskribatzen dute, baina oso eragin desberdinak dituzte egoera emozionalean: batek identitateari erasotzen dio, besteak zerbait puntuala eta zuzengarria adierazten du.
- Esanahi-dosi txikiak bilatu. Ez da beharrezkoa lana erabateko bokazioa izatea. Egiten denaren zati batek – lankide bati, bezero bati, talde bati – ongizateari eusten dio, agian inoiz iritsiko ez den motibazio handia sentitzeari itxarotea baino hobeto.
